عدد شاخص کل یکی از پرمراجعهترین دادههای بورس است، اما بهتنهایی نشان نمیدهد چند سهم در بازار رشد کردهاند یا افت. در شاخص وزندار بر اساس ارزش بازار، شرکتهای بزرگ اثر بیشتری دارند؛ بنابراین حرکت چند نماد سنگین میتواند جهت شاخص را تغییر دهد، حتی اگر بخش بزرگی از بازار وضعیت متفاوتی داشته باشد.
عرض بازار چیست؟
عرض بازار (Market Breadth) مجموعهای از سنجههاست که مشارکت نمادها در حرکت بازار را بررسی میکند. سادهترین سنجه، تعداد نمادهای مثبت در برابر نمادهای منفی است. اگر شاخص کل مثبت باشد اما تعداد نمادهای منفی بیشتر باشد، رشد بازار ممکن است محدود به چند شرکت بزرگ باشد.
چهار سنجه مکمل
۱. نسبت نمادهای مثبت به منفی
تعداد نمادهای صعودی و نزولی را در یک بازه مشخص مقایسه کنید. این نسبت باید همراه با تعداد نمادهای بدون معامله و وضعیت صفها خوانده شود.
۲. میانه بازدهی نمادها
میانگین ساده ممکن است تحت تأثیر چند بازدهی بسیار بزرگ قرار گیرد. میانه بازدهی نشان میدهد نماد میانی بازار چه عملکردی داشته و میتواند تصویر متعادلتری از وضعیت معمول سهام ارائه کند.
۳. شاخص هموزن
شاخص هموزن به شرکتها وزن نزدیکتری میدهد و از سلطه چند نماد بزرگ میکاهد. مقایسه آن با شاخص کل میتواند نشان دهد آیا حرکت بازار فراگیر است یا به چند شرکت محدود شده است.
۴. ارزش معاملات و تمرکز نقدینگی
رشد شاخص همراه با افزایش ارزش معاملات در طیف وسیعتری از نمادها با رشد شاخصی که فقط در چند سهم پرمعامله رخ میدهد، یکسان نیست. تمرکز ارزش معاملات را در صنایع و نمادهای مختلف بررسی کنید.
مثال فرضی
فرض کنید شاخص کل یک درصد رشد کند، اما از ۵۰۰ نماد فعال فقط ۱۸۰ نماد مثبت و ۲۸۰ نماد منفی باشند. در چنین وضعیتی، رشد شاخص لزوماً به معنای بهبود عمومی بازار نیست. ممکن است چند شرکت بزرگ با وزن بالا شاخص را بالا برده باشند، در حالی که سهم میانه بازار افت کرده است.
چطور دادهها را از منبع اصلی بررسی کنیم؟
برای تحلیل روزانه، تاریخ و ساعت داده، تعداد نمادهای معاملهشده، ارزش و حجم معاملات، شاخص کل و شاخص هموزن را از سامانه رسمی بازار استخراج کنید. دادههای بازنشرشده در کانالها ممکن است با تأخیر یا با تعریف متفاوتی از نماد فعال منتشر شوند.
جمعبندی
شاخص کل برای سنجش حرکت ارزش بازار مفید است، اما عرض بازار نشان میدهد این حرکت چقدر فراگیر بوده است. ترکیب شاخص کل، هموزن، نسبت نمادهای مثبت و منفی، میانه بازدهی و ارزش معاملات، تصویر کاملتری از بورس ایران میسازد.
منبع داده: سامانه مدیریت فناوری بورس تهران (TSETMC).
مطالب مرتبط: تحلیل گزارشهای ماهانه شرکتهای بورسی و راهنمای تحلیل صنایع بورسی.
این مطلب آموزشی است و توصیه خرید یا فروش نماد مشخصی نیست.
