شاخص بازار سهام عددی آماری است که تغییرات قیمت یا ارزش مجموعه‌ای از اوراق بهادار را طبق یک روش محاسباتی دنبال می‌کند. شاخص‌ها برای سنجش وضعیت بخشی از بازار، مقایسه عملکرد و شناخت فضای کلی سرمایه‌گذاری استفاده می‌شوند. داوجونز، نزدک کامپوزیت و S&P 500 از شناخته‌شده‌ترین شاخص‌های بازار آمریکا هستند، اما ترکیب و روش محاسبه آن‌ها یکسان نیست.
شاخص داوجونز صنعتی (DJIA)
داوجونز صنعتی از ۳۰ شرکت بزرگ و شناخته‌شده آمریکایی تشکیل شده است. برخلاف بسیاری از شاخص‌های جدید، روش وزن‌دهی آن بر پایه قیمت سهام است؛ یعنی قیمت اسمی هر سهم در محاسبه وزن اهمیت دارد، نه صرفاً ارزش بازار شرکت. به همین دلیل، تغییر قیمت یک سهم گران‌تر می‌تواند اثر بیشتری از تغییر درصدی مشابه در سهمی با قیمت پایین‌تر داشته باشد. این شاخص نماینده تمام بازار سهام آمریکا نیست و تعداد شرکت‌های آن محدود است.
شاخص نزدک کامپوزیت (Nasdaq Composite)
نزدک کامپوزیت تعداد زیادی از سهام پذیرفته‌شده در بازار نزدک را در بر می‌گیرد و وزن‌دهی آن عمدتاً بر اساس ارزش بازار تعدیل‌شده انجام می‌شود. شرکت‌های فناوری و رشدگرا در آن سهم قابل‌توجهی دارند، اما این شاخص صرفاً شاخص فناوری نیست و شرکت‌های حوزه‌های دیگر نیز در آن حضور دارند. تغییرات شرکت‌های بزرگ می‌تواند اثر زیادی بر حرکت کل شاخص داشته باشد.
شاخص S&P 500
S&P 500 حدود ۵۰۰ شرکت بزرگ آمریکایی را پوشش می‌دهد و یکی از معیارهای مهم سنجش عملکرد سهام شرکت‌های بزرگ این کشور است. وزن‌دهی آن بر اساس ارزش بازار شناور تعدیل‌شده انجام می‌شود؛ بنابراین شرکت‌های بزرگ‌تر معمولاً اثر بیشتری بر شاخص دارند. این شاخص پوشش گسترده‌تری نسبت به داوجونز دارد، اما همچنان تمام شرکت‌های بورسی آمریکا را نمایندگی نمی‌کند.
تفاوت اصلی این سه شاخص
- تعداد و گستره: داوجونز ۳۰ شرکت دارد؛ S&P 500 حدود ۵۰۰ شرکت بزرگ را پوشش می‌دهد؛ نزدک کامپوزیت دامنه وسیع‌تری از نمادهای فهرست‌شده در نزدک دارد.
- روش وزن‌دهی: داوجونز قیمت‌وزن است؛ نزدک کامپوزیت و S&P 500 عمدتاً ارزش بازاروزن هستند.
- ترکیب صنایع: نزدک کامپوزیت معمولاً تمرکز بیشتری بر شرکت‌های فناوری و رشد دارد؛ S&P 500 متنوع‌تر است؛ داوجونز گزیده‌ای محدود از شرکت‌های بزرگ را شامل می‌شود.
- کاربرد: هر شاخص زاویه متفاوتی از بازار را نشان می‌دهد و نباید آن‌ها را معیارهای کاملاً یکسان دانست.
چرا شاخص‌ها با هم متفاوت حرکت می‌کنند؟
ترکیب صنایع و وزن شرکت‌ها باعث می‌شود یک رویداد اثر متفاوتی بر هر شاخص داشته باشد. برای مثال، تغییر انتظارات درباره شرکت‌های فناوری ممکن است بر نزدک کامپوزیت اثر بیشتری بگذارد. در مقابل، حرکت سهام شرکت‌های صنعتی یا مالی خاص می‌تواند در داوجونز برجسته‌تر شود. تغییر نرخ بهره، گزارش سود شرکت‌ها، داده‌های اشتغال و تورم نیز بر شاخص‌ها اثر می‌گذارند، اما شدت واکنش یکسان نیست.
شاخص‌ها را چگونه تحلیل کنیم؟
برای تحلیل شاخص، ابتدا روش محاسبه و ترکیب آن را بشناسید. سپس روند قیمت، پهنای بازار، عملکرد صنایع، گزارش‌های سود، نرخ بهره و داده‌های اقتصادی را بررسی کنید. رشد شاخصی که فقط به چند شرکت بزرگ وابسته است لزوماً به معنی رشد فراگیر همه سهام نیست؛ بنابراین بررسی تعداد نمادهای صعودی و نزولی و سهم شرکت‌های بزرگ می‌تواند تصویر کامل‌تری بدهد.
شاخص نقدی، آتی و ابزارهای قابل معامله
عدد شاخص معمولاً مستقیماً مانند یک سهم خریدوفروش نمی‌شود. سرمایه‌گذاران ممکن است از صندوق‌های قابل معامله، قراردادهای آتی یا ابزارهای مشتقه مرتبط استفاده کنند. هر ابزار ساختار، هزینه، ساعات معامله و ریسک خاص خود را دارد. قراردادهای اهرمی و مشتقه می‌توانند زیان را به‌سرعت افزایش دهند و برای همه افراد مناسب نیستند.
نکته مهم برای معامله‌گران خارج از آمریکا
ساعت فعالیت بازار، تعطیلات رسمی، تفاوت منطقه زمانی و شرایط کارگزار بر دسترسی به ابزارهای مرتبط اثر می‌گذارد. همچنین نمادهایی که در پلتفرم‌های معاملاتی با نام‌هایی مانند US30، NAS100 یا SPX500 نمایش داده می‌شوند ممکن است قراردادهای CFD یا ابزارهای دیگری باشند و دقیقاً خود شاخص نقدی نباشند. مشخصات قرارداد و هزینه‌های آن را در وب‌سایت ارائه‌دهنده بررسی کنید.
جمع‌بندی
داوجونز، نزدک کامپوزیت و S&P 500 سه معیار مهم اما متفاوت برای مشاهده بازار سهام آمریکا هستند. روش وزن‌دهی، ترکیب شرکت‌ها و تمرکز صنعتی آن‌ها را بشناسید تا از مقایسه نادرست یا برداشت بیش از حد از حرکت یک شاخص پرهیز کنید.
سلب مسئولیت: این مقاله آموزشی است و توصیه‌ای برای معامله شاخص‌ها یا ابزارهای مشتقه محسوب نمی‌شود.