یادداشت مهمان- کریم سرافراز مسئول نمایندگی ولی فقیه در سپاه حضرت محمد رسول الله (ص) تهران بزرگ: فرمایشات و رهنمودهای رهبر معظم انقلاب اسلامی به دنبالامی که به سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز صادر فرمودند، صرفاً توصیه‌ای برای توجه بیشتر به یک فریضه عبادی نیست؛ بلکه معظم‌له در این پیام، جایگاه نماز را در حیات فردی، اجتماعی و حرکت جامعه اسلامی تبیین کرده‌اند. با این حال چرا نماز تا این اندازه مورد تأکید قرار گرفته است؟
حضرت آیت‌الله با این حالم سید مجتبی خامنه‌ای (مد ظله العالی) نماز را یکی از زیباترین نعمت‌های الهی و «رشته اتصال مستقیم» انسان با مبدأ بی‌پایان الهی معرفی می‌کنند؛ ارتباطی که می‌تواند در مبارزه انسان با شیطان نفس و شیطان‌های دنیوی، پشتوانه‌ای مستمر باشد و همزمان سرچشمه امید، عشق، آرامش و بالاسریبانی قرار گیرد.
از این منظر، نماز فقط مجموعه‌ای از اذکار و حرکات روزانه نیست؛ نماز تمرین مداوم بازگشت انسان به خدا و ایستادگی در برابر آن چیزی است که او را از مسیر حق دور می‌کند. اینجاست که معنای اجتماعی نماز آشکار می‌شود.
معظم‌له در ادامه، نماز را صرفاً یک تکلیف فردی نمی‌دانند؛ بلکه «اقامه نماز» را در متن جامعه اسلامی مطرح می‌کنند و آن را با حرکت جامعه در مسیر تحقق جامعه اسلامی و مراحل بالاتر تکامل آن پیوند می‌زنند.
یعنی مسئله فقط این نیست که هر فرد نماز بخواند؛ مسئله این است که نماز در جامعه اقامه شود و به یک فرهنگ عمومی تبدیل گردد.
مسئولیت یک نهاد نیست؛ مسئولیت یک جامعه است
رهبر معظم انقلاب اسلامی در این پیام، دایره مسئولیت را بسیار گسترده ترسیم می‌کنند؛ از پدران و مادران و خانواده‌ها گرفته تا معلمان، استادان، نخبگان، چهره‌های اثرگذار و نهادهای فرهنگی همچون مسجد، نماز جمعه، مدرسه، دانشگاه، حوزه علمیه، رسانه و مجموعه‌های فرهنگی و اجتماعی.
به‌ویژه آن دسته از مجموعه‌هایی که با نوجوان و جوان ارتباط مستقیم دارند، از نگاه معظم‌له مسئولیتی مضاعف در این زمینه بر عهده دارند.
این نگاه یک پیام روشن دارد:
اگر نماز قرار است در جامعه ریشه بدواند، باید از «توصیه» فراتر رفته و به «فرهنگ» تبدیل شود.
فرهنگی که از خانه آغاز شود، در مدرسه و دانشگاه استمرار پیدا کند، در مسجد عمق بگیرد و از طریق رسانه و نهادهای فرهنگی در جامعه گسترش یابد.
مسجد؛ قلب تپنده فرهنگ نماز
معظم‌له برای آبادانی مساجد و ارتقای کیفیت نمازهای جماعت نیز جایگاه ویژه‌ای قائل شده‌اند.
در این نگاه، مسجد صرفاً ساختمانی برای برگزاری نماز نیست؛ باید مأمن شهروندان باشد و ائمه جمعه و جماعات نیز باید شنونده و پذیرای مسائل و دردهای شهروندان باشند.
این نکته بسیار مهم است؛ چراکه معنویت زمانی در جامعه ماندگار می‌شود که شهروندان آثار آن را در متن زندگی خود لمس کنند.
مسئله نماز، مسئله پیش رو نسل جوان است
در روز جاری بیش از هر زمان دیگری، مسئله تربیت معنوی نسل جدید اهمیت دارد.
نسل نوجوان و جوان برای ساختن پیش رو خود، علاوه بر دانش و مهارت، به یک پایه معنوی و هویتی مستحکم نیاز دارد؛ و از همین منظر است که رهبر معظم انقلاب اسلامی، نقش خانواده، مدرسه، دانشگاه، مسجد، رسانه و مجموعه‌های فرهنگی را در ارتباط با نماز مورد تأکید قرار می‌دهند.
از این رو، مسئله نماز فقط حفظ یک رفتار عبادی نیست؛ مسئله، ساختن انسانی است که در میان هیاهوی دنیا، ارتباط خود با خدا را از دست ندهد.
از «نماز خواندن» تا «اقامه نماز»
شاید بتوان یکی از مهم‌ترین نکات مورد تأکید معظم‌له را در همین تفاوت خلاصه کرد:
نماز خواندن، یک عمل فردی است؛ با این حال اقامه نماز، یک حرکت اجتماعی و فرهنگی است.
اقامه نماز یعنی فراهم کردن زمینه‌ای که نماز در متن زندگی شهروندان حضور پیدا کند؛ مسجد آباد باشد، نماز جماعت رونق داشته باشد، خانواده در تربیت معنوی فرزندان نقش‌آفرین باشد و نهادهای فرهنگی، تربیتی و رسانه‌ای نیز این مسیر را تقویت کنند.
در چنین نگاهی، نماز دیگر یک موضوع حاشیه‌ای در زندگی جامعه نیست؛ یکی از پایه‌های ساختن انسان و جامعه اسلامی است.
جمع‌بندی
آنچه از مجموع رهنمودهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در این پیام می‌توان دریافت، این است که نماز در منظومه فکری معظم‌له، تنها یک فریضه عبادی فردی نیست؛ بلکه رشته پیوند انسان با خدا، پشتوانه امید و آرامش، عامل تربیت معنوی و یکی از پایه‌های شکل‌گیری جامعه اسلامی است.
پس اگر در روز جاری سخن از اقامه نماز است، سخن فقط از افزایش تعداد نمازگزاران نیست؛ سخن از ساختن جامعه‌ای است که در آن معنویت، اخلاق، امید و ارتباط با خدا در متن زندگی شهروندان حضور داشته باشد.
و شاید بتوان پیام اصلی رهنمودهای معظم‌له را در یک جمله خلاصه کرد:
جامعه اسلامی، تنها با نام و نشانه‌های اسلامی شکل نمی‌گیرد؛ زمانی به حقیقت خود نزدیک می‌شود که نماز و معنویت در متن زندگی شهروندان جاری و نهادینه شود.