به گزارش خبرنگار بالاسری، سال ۱۴۰۵ برای والیبال ایران از اردیبهشت‌ماه و با آغاز اردوهای تیم ملی شروع شد؛ اردویی که از یازدهم اردیبهشت در تهران آغاز شد و در مرحله نخست ۳۰ بازیکن در آن حضور داشتند. روبرتو پیاتزا نیز پس از پایان تعهدات باشگاهی خود به ایران اضافه شد تا تیم را برای یک فصل فشرده و مهم آماده کند؛ فصلی که در نهایت سه رویداد بزرگ لیگ ملت‌ها، قهرمانی آسیا و بازی‌های آسیایی را پیش روی ملی‌پوشان داشت.
شروعی سخت در لیگ ملت‌ها
اولین محک جدی تیم پیاتزا در سال ۱۴۰۵، لیگ ملت‌های والیبال بود؛ رقابتی که ایران در ۱۲ مسابقه مرحله مقدماتی آن به میدان رفت، با این حال تنها سه پیروزی به دست آورد و در ۹ مسابقه شکست خورد. ایران با ۱۱ امتیاز در رتبه پانزدهم جدول مقدماتی قرار گرفت و نتوانست به مرحله نهایی راه پیدا کند. یکی از مهم‌ترین مسابقات ایران در این مرحله، دیدار برابر ژاپن بود؛ تیمی که در نهایت تبدیل به مهم‌ترین رقیب ایران در مسیر المپیک نیز شد. ژاپن در لیگ ملت‌ها ایران را در یک مسابقه نزدیک پنج‌سته با نتیجه ۳ بر ۲ شکست داد؛ مسابقه‌ای که ایران تا آستانه پیروزی پیش رفت، با این حال در امتیازات پایانی ست پنجم نتیجه را واگذار کرد. با این حال، لیگ ملت‌ها برای ایران به پایان رسید تا تیم ملی وارد مرحله‌ای شود که اهمیت بیشتری برای پیش رو والیبال سرزمین داشت.
روسیه؛ ایستگاه تدارکاتی پیش از قهرمانی آسیا
پس از لیگ ملت‌ها، برنامه آماده‌سازی تیم ملی برای مسابقات قهرمانی آسیا دنبال شد. ایران پیش از سفر به ژاپن، راهی روسیه شد و در تورنمنت تدارکاتی اوفا مقابل تیم‌های روسیه، کوبا و بلاروس به میدان رفت و پس از آن نیز دو دیدار دوستانه با دینامو مسکو برگزار کرد. این اردو قرار بود فرصت مناسبی برای برطرف کردن نقاط ضعف تیم و رسیدن به هماهنگی بیشتر باشد؛ به‌خصوص اینکه مسابقات قهرمانی آسیا تنها یک رقابت قاره‌ای نبود و نخستین فرصت کسب سهمیه المپیک لس‌آنجلس محسوب می‌شد.
قهرمانی آسیا؛ جایی که سهمیه المپیک از دست رفت
مسابقات قهرمانی آسیا در فوکوئوکا، مهم‌ترین تورنمنت سال برای والیبال ایران بود. بر اساس فرمول انتخابی المپیک لس‌آنجلس، قهرمان هر یک از پنج رقابت قاره‌ای در سال ۲۰۲۶ مستقیماً سهمیه المپیک را به دست می‌آورد. از این رو ایران برای رسیدن به لس‌آنجلس، ابتدا باید از سد رقبای آسیایی عبور می‌کرد. ایران تا فینال پیش رفت، با این حال در دیدار نهایی مقابل ژاپن شکست خورد. شاگردان پیاتزا در این مسابقه ۳ بر صفر مغلوب میزبان شدند؛ ژاپن با پیروزی در سه ست متوالی هم قهرمان آسیا شد و هم نخستین سهمیه آسیایی المپیک ۲۰۲۸ را به دست آورد. این شکست برای ایران از دو جهت اهمیت داشت؛ هم قهرمانی آسیا از دست رفت و هم نخستین و ساده‌ترین مسیر کسب سهمیه المپیک از دست رفت. در واقع، ژاپن که در لیگ ملت‌ها نیز ایران را در یک بازی میلی‌متری شکست داده بود، این بار در مهم‌ترین مسابقه قاره‌ای با اقتدار بیشتری ظاهر شد.
مسیر ایران برای رسیدن به المپیک لس‌آنجلس
از دست رفتن قهرمانی آسیا به معنای پایان شانس ایران برای حضور در المپیک نیست، با این حال مسیر را سخت‌تر کرده است. بر اساس سیستم رسمی فدراسیون جهانی، پس از پنج سهمیه‌ای که از طریق مسابقات قاره‌ای توزیع می‌شود، سه سهمیه دیگر در مسابقات قهرمانی جهان ۲۰۲۷ به سه تیم برتر واجد شرایط که هنوز سهمیه المپیک نگرفته‌اند، اختصاص پیدا می‌کند. سه سهمیه باقی‌مانده نیز در پایان مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های ۲۰۲۸ بر اساس رده‌بندی جهانی فدراسیون جهانی به سه تیم برتر واجد شرایط تعلق خواهد گرفت. آمریکا نیز به عنوان میزبان، یک سهمیه قطعی دارد. از این رو ایران هم‌اکنون دو فرصت اصلی پیش رو دارد: درخشش در مسابقات جهانی ۲۰۲۷ و قرار گرفتن در جمع سه تیم برتر واجد شرایط، یا رساندن خود به جمع سه تیم برتر رنکینگ جهانی در پایان مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های ۲۰۲۸. در حال حاضر ژاپن سهمیه قاره آسیا را گرفته است و ایران باید برای دو مسیر باقی‌مانده برنامه‌ریزی کند.
ناگویا؛ طلایی که بخشی از انتقادها را کم کرد
پس از ناکامی در قهرمانی آسیا، تیم ملی در بازی‌های آسیایی ناگویا حاضر شد؛ مسابقاتی که اگرچه از نظر سطح فنی و جایگاه بین‌المللی با لیگ ملت‌ها یا مسابقات جهانی قابل مقایسه نیست، با این حال برای کاروان ورزش ایران اهمیت زیادی دارد. ایران در مرحله گروهی با قرقیزستان، تایلند و اندونزی روبه‌رو شد. پیروزی برابر قرقیزستان و تایلند با نتیجه ۳ بر صفر رقم خورد، با این حال مسابقه با اندونزی به یکی از نقاط بحث‌برانگیز تیم در ناگویا تبدیل شد؛ چرا که ایران دو ست به حریف داد و در نهایت ۳ بر ۲ به پیروزی رسید. همین اتفاق باعث شد بار دیگر انتقادها متوجه تیم ملی شود؛ چرا که انتظار می‌رفت ایران مقابل اندونزی با اقتدار بیشتری بازی کند.
در مرحله یک‌چهارم نهایی نیز ایران مقابل کره جنوبی قرار گرفت و در دیداری دشوار با نتیجه ۳ بر ۲ به پیروزی رسید. کره دو ست از سه ست نخست را از ایران گرفت، با این حال شاگردان پیاتزا در ادامه بازی را برگرداندند و به نیمه‌نهایی رسیدند. ایران در نیمه‌نهایی برابر پاکستان قرار گرفت و این بار در یک بازی راحت و یک طرفه بدون از دست دادن حتی یک ست، با نتیجه ۳ بر صفر پیروز شد تا به فینال برسد.
انتقام از ژاپن و طلای ناگویا
فینال بازی‌های آسیایی بار دیگر ایران و ژاپن را مقابل یکدیگر قرار داد؛ با این حال این بار شرایط متفاوت بود. ژاپن با ترکیبی متفاوت‌تر از تیمی که چند هفته قبل قهرمان آسیا شده بود به میدان آمد و ایران توانست از فرصت استفاده کند. شاگردان پیاتزا در یک مسابقه نزدیک و پرفشار، ژاپن را ۳ بر یک شکست دادند و مدال طلای بازی‌های آسیایی را به دست آوردند. این طلا اگرچه نمی‌تواند ناکامی در مسابقات قهرمانی آسیا و از دست رفتن نخستین فرصت کسب سهمیه المپیک را پاک کند، با این حال نشان داد تیم ایران همچنان ظرفیت رقابت با قدرت‌های اصلی آسیا را دارد.
پیاتزا؛ از شروع یک پروژه تا آزمون بزرگ المپیکی
روبرتو پیاتزا از ابتدای سال ۲۰۲۵ هدایت تیم ملی ایران را بر عهده گرفت و قرارداد او با فدراسیون در قالب ۲+۲ ساله تنظیم شد؛ یعنی دو سال نخست دوره اصلی قرارداد است و ادامه همکاری برای دو سال بعد، بر اساس ارزیابی عملکرد و شرایط تیم ملی مورد تصمیم‌گیری قرار می‌گیرد. اولین فصل پیاتزا با تیم ایران در مجموع نتایج قابل توجهی داشت. ایران در لیگ ملت‌های ۲۰۲۵ با شش برد و شش شکست در جایگاه هشتم قرار گرفت و در مسابقات قهرمانی جهان نیز با عبور از مرحله گروهی به جمع ۱۶ تیم برتر رسید و در نهایت هشتم جهان شد.
با این حال فصل دوم برای پیاتزا پیچیده‌تر پیش رفت. تیم ملی در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ تنها سه پیروزی در ۱۲ مسابقه به دست آورد و در رتبه پانزدهم ایستاد. سپس در قهرمانی آسیا به فینال رسید با این حال برابر ژاپن شکست خورد و سهمیه المپیک را از دست داد. در نهایت، تیم ملی در بازی‌های آسیایی با شکست ژاپن قهرمان شد. در حال حاضر تیم والیبال ایران در جایگاه نوزدهم رنکینگ جهانی قرار دارد. به این ترتیب، کارنامه پیاتزا در دو سال نخست ترکیبی از فراز و فرود است؛ از هشتمی جهان در نخستین سال تا ناکامی در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ و از دست دادن سهمیه مستقیم المپیک، و در طرف مقابل کسب طلای بازی‌های آسیایی و حفظ جایگاه ایران در جمع قدرت‌های اصلی آسیا.
حالا نوبت تصمیم فدراسیون است
با پایان بازی‌های آسیایی ناگویا، یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های فدراسیون والیبال در راه المپیک لس‌آنجلس پیش روی مقامات قرار گرفته است: ادامه همکاری با پیاتزا یا پایان دادن به این پروژه. قرارداد این مربی در قالب ۲+۲ تنظیم شده و تصمیم در مورد ادامه همکاری پس از پایان دو سال نخست، بر اساس ارزیابی عملکرد تیم ملی انجام خواهد شد. فدراسیون هم‌اکنون باید بین نتایج به‌دست‌آمده، روند فنی تیم، عملکرد بازیکنان جوان، پیش رو‌سازی برای المپیک و البته از دست رفتن نخستین فرصت کسب سهمیه در قهرمانی آسیا، جمع‌بندی نهایی خود را انجام دهد.
آنچه مسلم است اینکه طلای ناگویا پایان راه نیست. هدف اصلی والیبال ایران، حضور در المپیک لس‌آنجلس است و برای رسیدن به این هدف، تیم ملی دیگر فرصت اشتباه زیادی ندارد. مسیر بعدی از مسابقات جهانی ۲۰۲۷ و سپس رنکینگ جهانی در آستانه المپیک می‌گذرد؛ از این رو تصمیم در مورد پیش رو پیاتزا، صرفاً تصمیمی در مورد یک مربی نیست، بلکه بخشی از تصمیم بزرگ‌تر والیبال ایران برای چهار سال پیش رو است.