به گزارش خبرنگار اعزامی خبرگزاری بالاسری به قرقیزستان، مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری اسلامی ایران، در نشست سران سرزمینهای عضو سازمان همکاری شانگهای پلاس، با تشریح نقش سازمان ملل متحد در نظم عادلانه جهانی، بر سهم سرزمینهای شانگهای پلاس در تحقق جهان چندقطبی تصریح کرد.
متن سخنرانی رئیس جمهور به شرح زیر است:
بسمالله الرحمن الرحیم
جناب آقای جباروف، رئیس محترم جمهوری قرقیزستان؛
دبیرکل محترم سازمان ملل متحد؛
دبیرکل محترم سازمان همکاری شانگهای؛
عالیجنابان، رؤسای محترم دولتها؛
خانمها و آقایان؛
در آغاز، مایلم ضمن تبریک سالروز استقلال جمهوری قرقیزستان، از جناب آقای جباروف، رئیسجمهور محترم جمهوری قرقیزستان، و دولت و شهروندان این سرزمین برای میزبانی شایسته این نشست و تلاشهای ارزشمند آنان در دوره ریاست بر سازمان همکاری شانگهای، صمیمانه تشکر کنم.
حضور سرزمینهای عضو، ناظر و شرکای سازمان در قالب «شانگهای پلاس» را نیز مغتنم میشمارم. این قالب، با گستره جغرافیایی و ظرفیتهای سیاسی و اقتصادی خود، میتواند به یکی از بسترهای مهم اظهار کردوگو و همکاری میان سرزمینهای مؤثر در شکلدهی به نظم بینالمللی پیش رو تبدیل شود.
عالیجنابان؛
موضوع بحث در روز جاری، یعنی نقش سازمان ملل متحد بهعنوان رکن اساسی نظم عادلانه جهانی و سهم سرزمینهای شانگهای پلاس در تحقق جهان چندقطبی، ما را با یک پرسش بنیادی مواجه میکند. جهان در حال تغییر است. توزیع قدرت اقتصادی، سیاسی و فناوری در حال تحول است. سرزمینهای بیشتری خواهان ایفای نقش مؤثرتر در تصمیمگیریهای بینالمللی هستند و واقعیتهای جدید نظام بینالملل دیگر با ساختارهای شکلگرفته در دهههای پیشین انطباق کامل ندارد. با این حال پرسش اساسی این است که این تحول چگونه باید مدیریت شود؟
از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران، پاسخ را نباید در جایگزین کردن یک مرکز قدرت با مرکز قدرتی دیگر جستوجو کرد. هدف نباید انتقال هژمونی از یک قدرت به قدرت دیگر باشد. جهان چندقطبی زمانی میتواند به یک نظم عادلانه منجر شود که با چندجانبهگرایی مؤثر، برابری حاکمیت دولتها و حاکمیت قانون همراه باشد.
ما به سازمان ملل متحد به عنوان نهادی متعلق به یک دوره تاریخی خاص نگاه نمیکنیم که با تغییر توازن قدرت باید کنار گذاشته شود. برعکس، سازمان ملل متحد باید به نهادی تبدیل شود که واقعیتهای جهان جدید را بهتر نمایندگی کند و بتواند مأموریت اصلی خود را در حفظ صلح و امنیت بینالمللی، پیشگیری از جنگ و حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات با کارآمدی بیشتری انجام دهد.
برای تحقق این هدف، سازمان ملل متحد و شورای امنیت آن باید عملکردی عادلانهتر و موثرتر در مواجهه با تحولات جهانی داشته باشند. در روز جاری، جهان با تجاوزات نظامی، نسلکشی، جرایم جنگی، تروریسم و تحریمهای غیرقانونی مواجه است. عملکرد سازمان ملل متحد و شورای امنیت ملل متحد در مواجهه با این تحولات از جمله در غزه، لبنان و تجاوز اخیر به ایران بسیار ناامید کننده است.
عالیجنابان؛
در روز جاری یکی از مهمترین تهدیدها علیه نظم بینالمللی، تضعیف اصولی است که پایههای منشور ملل متحد را تشکیل میدهند.
تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، از جمله به شهادت رساندن رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران، حمله به مدرسه میناب و شهادت 168 دانشآموز، حمله به ورزشگاه لامرد، حمله به مراکز درمانی و آموزشی، هدف قرار دادن شهروندان غیرنظامی و زیرساختهای حیاتی سرزمین، از جمله زیرساختهای مالی و بانکی و حملونقل، و نیز حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی و مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی، نقض صریح منشور ملل متحد و اصول حقوق بین الملل بود.
سوال این است که اگر چنین اقدبا این حالتی بدون پاسخ مؤثر جامعه بینالمللی عادی شوند، کدام سرزمین میتواند اطمینان داشته باشد که فردا حاکمیت و امنیت آن در برابر توسل به زور مصون خواهد ماند؟
اگر تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت پادمان آژانس نیز در جریان یک درگیری نظامی هدف قرار گیرند، چه انگیزهای برای سرزمینها باقی خواهد ماند تا به سازوکارهای بینالمللی نظارت و راستیآزمایی اعتماد کنند؟ و اگر تهدید نظامی و توسل به زور همزمان با مذاکره و دیپلماسی دنبال شود، چگونه میتوان اعتماد لازم برای حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات را حفظ کرد؟
این پرسشها نه در مورد ایران بلکه در مورد پیش رو نظم بینالمللی هستند.
جمهوری اسلامی ایران آغازگر جنگ نبود. بلکه از خود دفاع کرد. در عین حال، ایران همچنان دیپلماسی و مذاکره را مسیر اصلی حل اختلافات می داند. با این حال دیپلماسی بدون حسن نیت، بدون احترام به تعهدات و بدون پرهیز از توسل به زور، نمیتواند صلح پایدار ایجاد کند.
تجربه اخیر و نقض مکرر تعهدات مندرج در یادداشت تفاهم اسلامآباد از سوی آمریکا نشان داد که حتی هنگامی که طرفها به یک چارچوب سیاسی برای توقف درگیری و آغاز مذاکرات دست مییابند، نبود ضمانت اجرای مؤثر و بازگشت به سیاست فشار و تهدید، میتواند مسیر دیپلماسی را با شکست مواجه کند.
عالیجنابان؛
ما در برابر یک انتخاب تاریخی قرار داریم. میتوانیم شاهد شکلگیری جهانی باشیم که در آن رقابت میان قدرتها به چندپارگی، منازعه و بیثباتی بیشتر منجر شود. یا میتوانیم برای شکلگیری جهانی چندقطبی تلاش کنیم که در آن تنوع مراکز قدرت با همکاری چندجانبه، احترام به منشور ملل متحد و برابری حاکمیت دولتها همراه باشد. جمهوری اسلامی ایران گزینه دوم را انتخاب میکند.
سرزمینهای شانگهای پلاس با ظرفیتهای سیاسی، اقتصادی، جمعیتی و جغرافیایی خود، میتوانند سهم مهمی در تحقق چنین جهانی داشته باشند. بیایید بیستوپنجمین سالگرد سازمان همکاری شانگهای را نه تنها با گرامیداشت پیشین، بلکه با تعهد به پیش رو برگزار کنیم.
از توجه شما سپاسگزارم.
/