به‌گزارش خبرگزاری بالاسری؛ کاهش شدید سطح آب رودخانه‌های اروپا، به‌ویژه راین، دانوب و پو، پیامدهای گسترده‌ای برای کشتیرانی، کشاورزی، اقتصاد و اکوسیستم‌های این قاره به همراه داشته است.
پس از موج گرمای شدید در ماه ژوئن و آتش‌سوزی‌های گسترده در جنوب فرانسه و اسپانیا، کاهش سطح آب رودخانه‌ها در سراسر اروپا ادامه یافته و بخش‌هایی از رودخانه‌های حیاتی راین، دانوب و پو به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده‌اند.
این وضعیت حمل‌ونقل بار، اقتصاد و کشاورزی را تحت فشار قرار داده و کشاورزان نسبت به افزایش قیمت‌ها به دنبال کاهش محصولات ناشی از خشکسالی هشدار داده‌اند.
در مسیر رودخانه دانوب، کشتی‌های باری و تفریحی دیگر امکان عبور از برخی نقاط را ندارند. در مجارستان، رومانی و کرواسی نیز با خشک شدن بستر رودخانه‌ها، کشتی‌ها و خودروهای غرق‌شده دوباره نمایان شده‌اند.
در شهرهای آلمان از جمله کلن و دوسلدورف نیز بخش‌هایی از رودخانه راین که معمولاً جریان آب قدرتمندی دارند، قابل عبور با پای پیاده شده‌اند و احتمال کاهش بیشتر سطح آب در روزهای پیش رو وجود دارد.
خشکسالی؛ تهدیدی برای اکوسیستم‌ها
بحران آب که با گرمایش جهانی ناشی از مصرف زغال‌سنگ، نفت و گاز تشدید شده، آسیب فزاینده‌ای به اکوسیستم‌ها وارد می‌کند و می‌تواند هزینه تأمین آب آشامیدنی سالم را افزایش دهد.
مزارع خشک، از بین رفتن میلیون‌ها هکتار محصول و نمایان شدن بستر رودخانه‌ها از آشکارترین پیامدهای خشکسالی هستند، با این حال اکوسیستم‌های زیر آب نیز با آسیب‌های جدی مواجه شده‌اند.
ژانت فولکر، دانشمند آژانس فدرال محیط زیست آلمان، تشریح کرد که با کاهش سطح آب، دمای رودخانه‌ها افزایش و میزان اکسیژن محلول کاهش می‌یابد که خطر مرگ‌ومیر ماهیان را بیشتر می‌کند.
به اظهار کرده فولکر، خشک شدن سواحل شنی و سنگ‌ریزه‌ای در امتداد راین، زیستگاه صدف‌ها و بی‌بالاسریگانی را که منبع غذایی ماهیان هستند، تهدید می‌کند و از بین رفتن این موجودات فشار شدیدی بر اکوسیستم وارد می‌کند.
خشکسالی، تابش شدید خورشید و ورود مقادیر بالای مواد مغذی ناشی از کودهای کشاورزی نیز به شکوفایی جلبک‌های مضر برای ماهیان منجر می‌شود.
نمونه‌ای از این وضعیت در سال ۲۰۲۲ در رودخانه اودر در شرق آلمان مشاهده شد. دمای بالا، سطح پایین آب و شوری زیاد موجب گسترش جلبک‌های سمی مهاجم شد و حدود هزار تن ماهی در بخش‌هایی از رودخانه مرزی آلمان و لهستان تلف شدند.
متخصصان انتظار ندارند این فاجعه تابستان امسال در راین تکرار شود، زیرا سطح اکسیژن آب همچنان به اندازه کافی بالا است، با این حال خطر برای اکوسیستم‌های آب شیرین همچنان پابرجاست.
کاهش آب رودخانه‌ها و هزینه آب آشامیدنی
راین و دانوب از طریق شاخه‌های متعددی تغذیه می‌شوند که آنها نیز با کاهش سطح آب مواجه‌اند. این شاخه‌ها اهمیت زیادی دارند، زیرا کناره‌های سرسبز و نیزارهای آنها به‌عنوان فیلترهای طبیعی عمل کرده و آب را به‌آرامی از لایه‌های خاک عبور می‌دهند تا آلاینده‌ها پیش از رسیدن به چاه‌های زیرزمینی حذف شوند.
هاگن کخ، محقق متخصص سازگاری و تاب‌آوری آب‌وهوا در مؤسسه تحقیقات تأثیر آب‌وهوا در پوتسدام آلمان، اظهار کرد بخش زیادی از آب آشامیدنی از طریق فرآیند «فیلتراسیون کناره رودخانه» تأمین می‌شود، با این حال خشکسالی این فرآیند را تضعیف می‌کند.
به اظهار کرده وی، با وجود کاهش سطح آب، تقریباً همان حجم فاضلاب، عمدتاً از صنایع و تأسیسات فاضلاب، همچنان وارد رودخانه‌ها می‌شود و در نتیجه غلظت آلاینده‌ها افزایش می‌یابد.
کخ هشدار داد که آسیب دیدن اکوسیستم‌ها و موجودات زنده‌ای که در تصفیه آب نقش دارند، نیاز به تصفیه بیشتر و در نتیجه هزینه‌های قابل‌توجه اضافی برای تأمین آب آشامیدنی میلیون‌ها نفر ایجاد می‌کند.
گروه‌های صنعتی آلمان برآورد کرده‌اند که هزینه تأمین آب در نتیجه تغییرات اقلیمی می‌تواند تا ۳۰ درصد افزایش یابد. نیز تا سال ۲۰۳۵، سرمایه‌گذاری اضافی تا ۱۴ میلیارد یورو برای ارتقای سبا این حالنه‌های تصفیه آب، لوله‌های اصلی عمیق‌تر و مخازن پیشرفته‌تر مورد نیاز خواهد بود.
کاهش منابع آب نیز بحث در مورد نحوه مصرف و برداشت آب را تشدید کرده است. در حالی که خانوارها هزینه آب مصرفی خود را می‌پردازند، برخی صنایع از جمله معدن و کشاورزی در بسیاری از ایالت‌های آلمان از پرداخت هزینه برداشت آب معاف هستند.
برخی شهرهای آلمان نیز برای صرفه‌جویی در منابع آب، برداشت آب از نهرها و رودخانه‌ها را به‌شدت محدود کرده‌اند. در کلن، نقض این ممنوعیت می‌تواند تا ۵۰ هزار یورو جریمه داشته باشد.
کاهش سطح آب و فشار بر اقتصاد
کاهش سطح آب رودخانه‌های آلمان تهم‌اکنون خسارت قابل‌توجهی به اقتصاد وارد کرده است. برخی کشتی‌ها تنها یک‌پنجم محموله معمول خود را حمل می‌کنند که موجب تأخیر در تولید و افزایش قیمت‌ها شده است.
صنایع فولاد، شیمیایی و نفت آلمان از جمله بخش‌هایی هستند که بیشترین آسیب را از این وضعیت می‌بینند.
منابع انرژی نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند. پیتر ماگیار، نخست‌وزیر مجارستان، از خانوارها و مشاغل خواسته است در مصرف برق صرفه‌جویی کنند و هشدار داده است کاهش سطح آب دانوب که به تعطیلی نیروگاه هسته‌ای پاکس منجر شد، می‌تواند این سرزمین را با بحران بی‌سابقه انرژی مواجه کند.
تلاش اروپا برای مقابله با بحران
سرزمینهای اروپایی در حال بررسی اقدبا این حالت اضطراری برای مقابله با پیامدهای کاهش سطح آب هستند. در رومانی، ارتش یک سازند سنگی را در شاخه‌ای از دانوب منفجر کرد تا امکان تأمین آب خنک‌کننده نیروگاه هسته‌ای سرناوودا و جلوگیری از تعطیلی آن فراهم شود.
وزیر حمل‌ونقل آلمان نیز ۶ اوت نمایندگانی از صنعت، بنادر و کشتیرانی داخلی را برای بررسی راهکارهای کوتاه‌مدت و بلندمدت گرد هم آورد.
یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، تعمیق بخش‌هایی از کانال ناوبری راین برای ادامه فعالیت کشتیرانی با وجود کاهش سطح آب بود؛ با این حال، منتقدان هشدار می‌دهند لایروبی و تعمیق بیشتر کانال‌ها می‌تواند رواناب آب را تسریع، سطح آب‌های زیرزمینی را کاهش و روند خشک شدن دشت‌های سیلابی را تشدید کند.
این گروه‌ها به‌جای آن، استفاده گسترده‌تر از کشتی‌های کم‌عمق و انتقال حمل‌ونقل بار از مسیرهای آبی به راه‌آهن را پیشنهاد می‌کنند. کخ نیز از توسعه کشتی‌هایی با آبخور کمتر حمایت کرده، با این حال تأکید دارد که این تغییرات به زمان و سرمایه‌گذاری قابل‌توجه نیاز دارد.
از دیدگاه ژانت فولکر، احیای بخش‌هایی از رودخانه‌های به‌شدت اصلاح‌شده اروپا می‌تواند بخشی از راه‌حل باشد. اتصال دوباره دشت‌های سیلابی، حفاظت از تالاب‌ها و احیای زمین‌های باتلاقی می‌تواند به مناظر طبیعی برای حفظ آب بیشتر و افزایش تاب‌آوری در برابر خشکسالی‌های پیش رو کمک کند.
مخازن و سدها نیز در صورت سازگاری با ملاحظات زیست‌محیطی می‌توانند نقشی در مقابله با بحران داشته باشند. با این حال، متخصصان تأکید دارند که سازگاری به‌تنهایی کافی نیست و بدون حفاظت از اقلیم و کاهش سریع انتشار گازهای گلخانه‌ای، سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده برای مقابله با پیامدهای خشکسالی کافی نخواهد بود.
/